Neladalkib là gì? Thuốc mới đầy hứa hẹn cho ung thư phổi ALK dương tính sau kháng thuốc

Neladalkib mở ra hy vọng mới cho người bệnh ung thư phổi có đột biến ALK

Ung thư phổi không tế bào nhỏ là một trong những bệnh ung thư thường gặp nhất hiện nay. Trong đó, một tỷ lệ nhỏ người bệnh có mang dung hợp gen ALK. Đây là nhóm bệnh nhân thường đáp ứng tốt với thuốc điều trị đích, nhưng theo thời gian vẫn có thể xuất hiện kháng thuốc, bệnh tiến triển trở lại hoặc di căn não.

Trong bối cảnh đó, neladalkib (NVL-655) đang thu hút nhiều sự chú ý vì là một thuốc ức chế ALK thế hệ mới, chọn lọc cao, được thiết kế để giải quyết những khó khăn lớn trong điều trị hiện nay: kháng thuốc mắc phải, tổn thương hệ thần kinh trung ương và độc tính liên quan đến ức chế ngoài đích. Theo dữ liệu ban đầu từ thử nghiệm ALKOVE-1, thuốc cho thấy đáp ứng đáng khích lệ, thời gian duy trì đáp ứng khá bền và hồ sơ an toàn tương đối dễ kiểm soát ở bệnh nhân đã từng dùng thuốc đích trước đó.

Ung thư phổi đột biến ALK dương tính là gì?

ALK dương tính là tình trạng tế bào ung thư mang một biến đổi gen gọi là dung hợp ALK. Biến đổi này làm tế bào ung thư tăng sinh và lan rộng. Ở nhóm bệnh nhân này, thuốc điều trị đích ALK đã tạo ra bước tiến rất lớn trong nhiều năm qua.

Tuy nhiên, dù hiện đã có nhiều thuốc ALK TKI được sử dụng, điều trị thực tế vẫn còn ba vấn đề quan trọng. Thứ nhất là kháng thuốc sau một thời gian dùng thuốc. Thứ hai là di căn não hoặc tiến triển trong não, vốn là vấn đề rất thường gặp ở ung thư phổi ALK dương tính. Thứ ba là độc tính ngoài mục tiêu điều trị, đặc biệt khi thuốc tác động lên các kinase khác ngoài ALK. Tài liệu anh/chị gửi nêu rõ rằng dù đã có 6 thuốc TKI được phê duyệt cho ALK dương tính, các thuốc này vẫn chưa giải quyết trọn vẹn đồng thời cả ba thách thức nói trên.

Neladalkib là thuốc gì?

Neladalkib, còn được biết đến với mã nghiên cứu NVL-655, là một thuốc điều trị đích đang được nghiên cứu, thuộc nhóm ức chế chọn lọc ALK. Điểm đáng chú ý của thuốc này là được phát triển với mục tiêu vừa mạnh trên ALK, vừa thấm tốt vào não, đồng thời cố gắng hạn chế những tác động ngoài đích có thể làm tăng tác dụng phụ.

Nói đơn giản, neladalkib được kỳ vọng là một thuốc “thông minh hơn”: đánh trúng mục tiêu ALK mạnh hơn, đi vào não tốt hơn và bớt ảnh hưởng lên những đích không mong muốn hơn so với một số thuốc trước đó.

Dữ liệu nghiên cứu ALKOVE-1 cho thấy điều gì?

Thông tin nổi bật nhất trong tài liệu là dữ liệu từ thử nghiệm ALKOVE-1 giai đoạn 1/2, tiến hành trên người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ ALK dương tính tiến triển, trong đó nhiều bệnh nhân đã từng điều trị bằng thuốc đích trước đó. Đây chính là nhóm bệnh nhân khó điều trị hơn trong thực hành lâm sàng.

1. Tỷ lệ đáp ứng khách quan đáng chú ý ở nhóm đã dùng thuốc đích TKI trước đó

Ở 253 bệnh nhân đã từng dùng thuốc đích ALK TKI, tỷ lệ đáp ứng khách quan theo đánh giá trung tâm độc lập là 31%. Đây là con số có ý nghĩa vì đối tượng nghiên cứu không phải là nhóm mới chẩn đoán, mà là nhóm đã qua điều trị đích và có nguy cơ kháng thuốc cao hơn.

2. Thời gian duy trì đáp ứng tương đối bền

Không chỉ có đáp ứng, dữ liệu còn cho thấy độ bền của đáp ứng khá tích cực. Tỷ lệ bệnh nhân vẫn còn duy trì đáp ứng ước tính ở mốc 12 tháng là 64% và ở mốc 18 tháng là 53%. Điều này cho thấy một khi thuốc đã phát huy hiệu quả ở một số bệnh nhân, hiệu quả đó có thể kéo dài khá lâu.

3. Kết quả nổi bật hơn ở nhóm chưa dùng lorlatinib

Trong nhóm nhỏ hơn gồm 63 bệnh nhân chưa từng dùng thuốc đích thế hệ 3 lorlatinib, tỷ lệ đáp ứng khách quan tăng lên 46%. Đáng chú ý hơn, độ bền đáp ứng ở nhóm này ước tính đạt 80% sau 12 tháng và 60% sau 18 tháng. Điều đó gợi ý rằng neladalkib có thể đặc biệt hữu ích ở một số chiến lược điều trị trước khi người bệnh đi đến các dòng điều trị sâu hơn.

4. Hoạt tính trong não là một điểm rất đáng quan tâm

Một điểm khiến neladalkib được kỳ vọng nhiều là khả năng kiểm soát tổn thương di căn não. Theo dữ liệu được cung cấp, trong số 9 bệnh nhân chưa dùng TKI trước đó có tổn thương nội sọ đo được, có tới 78% ghi nhận đáp ứng nội sọ. Với ung thư phổi ALK dương tính, đây là thông tin đặc biệt quan trọng vì não là vị trí di căn thường gặp và gây nhiều hệ quả lâm sàng nặng nề.

Neladalkib có an toàn không?

Hiệu quả luôn phải đi cùng với độ an toàn. Theo dữ liệu trên 656 bệnh nhân, neladalkib được ghi nhận là dung nạp tương đối tốt. Các tác dụng không mong muốn thường gặp nhất bao gồm:

• tăng ALT 47%
• tăng AST 44%
• táo bón 28%
• thay đổi vị giác 23%
• phù ngoại vi 18%
• ho 16%
• buồn nôn 16%

Điểm tích cực là các bất thường men gan, vốn là tác dụng phụ gặp nhiều nhất, được mô tả là đa số mức độ nhẹ và có thể hồi phục khi tạm ngừng thuốc hoặc giảm liều. Tỷ lệ phải ngưng thuốc do tác dụng phụ chỉ 5%, còn tỷ lệ giảm liều là 17%, cho thấy nhìn chung độc tính của thuốc có thể quản lý được trong thực hành theo dõi chặt chẽ.

Neladalkib hiện đã được chấp thuận chính thức chưa?

Trước đó, vào tháng 5 năm 2024, thuốc đã được FDA cấp Breakthrough Therapy Designation cho ung thư phổi không tế bào nhỏ ALK dương tính, phản ánh tiềm năng lâm sàng đáng chú ý của thuốc này. Tuy nhiên, việc được cấp chỉ định đột phá không đồng nghĩa với việc thuốc đã trở thành lựa chọn chuẩn áp dụng đại trà trong mọi bối cảnh điều trị.

Nói cách khác, đây là thuốc rất hứa hẹn, nhưng người bệnh và bác sĩ vẫn cần chờ thêm các dữ liệu đầy đủ hơn cũng như quyết định quản lý chính thức ở từng quốc gia.

Nghiên cứu ALKOVE-1 đang được thực hiện như thế nào?

ALKOVE-1 là thử nghiệm đầu tiên trên người, đang tuyển tổng cộng khoảng 840 bệnh nhân ở giai đoạn 1 và 2, bao gồm người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ hoặc các u đặc khác có tái sắp xếp ALK. Giai đoạn 1 đã xác định liều khuyến cáo cho giai đoạn 2 là 150 mg uống mỗi ngày một lần. Tính đến mốc chốt dữ liệu ngày 29/8/2025, đã có 781 bệnh nhân có u đặc ALK dương tính được điều trị bằng neladalkib ở mọi mức liều, trong đó 656 bệnh nhân ung thư phổi ALK dương tính tiến xa dùng ở liều khuyến cáo giai đoạn 2.

Thử nghiệm giai đoạn 2 tiếp tục đánh giá đáp ứng, độ an toàn và các chỉ số hiệu quả khác ở nhiều nhóm bệnh nhân khác nhau, tùy theo số dòng điều trị trước đó. Ngoài ra còn có chương trình mở rộng tiếp cận thuốc cho những bệnh nhân không còn lựa chọn điều trị phù hợp và không thể tham gia thử nghiệm chính.

Bước tiếp theo của neladalkib là gì?

Nhà tài trợ nghiên cứu có kế hoạch trao đổi dữ liệu này với FDA trong cuộc họp trước hồ sơ đăng ký thuốc mới. Đồng thời, nghiên cứu pha 3 ALKAZAR đang tiếp tục tuyển bệnh nhân chưa từng dùng thuốc đích TKI để so sánh neladalkib với alectinib, một thuốc chuẩn đang được dùng nhiều trong điều trị ALK dương tính. Đây sẽ là bước rất quan trọng để xác định neladalkib có thực sự thay đổi thực hành điều trị hay không.

Bệnh nhân và gia đình nên hiểu vấn đề này như thế nào?

Với người bệnh, thông điệp dễ hiểu nhất là:

Nếu bác sĩ nói bạn có ung thư phổi ALK dương tính, nghĩa là bệnh của bạn thuộc nhóm có thể điều trị bằng thuốc đích. Nếu một loại thuốc đích trước đó không còn hiệu quả, điều đó không có nghĩa là đã hết hy vọng. Y học vẫn đang liên tục phát triển những thuốc mới hơn để vượt qua kháng thuốc.

Neladalkib là một ví dụ rất đáng chú ý. Thuốc này chưa phải là lựa chọn phổ cập ở mọi nơi, nhưng các dữ liệu ban đầu cho thấy nó có thể giúp ích cho những bệnh nhân đã điều trị trước đó, kể cả trong bối cảnh khó như có tổn thương não.

Điều quan trọng nhất là người bệnh nên:

• giữ đầy đủ hồ sơ xét nghiệm gen
• lưu lại tên các thuốc đã dùng trước đây
• tái khám đúng hẹn khi có dấu hiệu bệnh tiến triển
• hỏi bác sĩ điều trị xem mình có phù hợp với nghiên cứu lâm sàng hoặc thuốc thế hệ mới hay không

Kết luận

Neladalkib là một thuốc ức chế ALK thế hệ mới rất đáng chú ý trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ ALK dương tính, đặc biệt ở những bệnh nhân đã điều trị đích trước đó. Dữ liệu ban đầu từ nghiên cứu ALKOVE-1 cho thấy thuốc có tỷ lệ đáp ứng đáng khích lệ, đáp ứng bền, hoạt tính nội sọ tốt và hồ sơ an toàn có thể kiểm soát. Đây là tín hiệu tích cực cho cả bác sĩ lâm sàng lẫn người bệnh đang đối mặt với bài toán kháng thuốc và di căn não.

Trong thời gian tới, kết quả từ các nghiên cứu lớn hơn sẽ quyết định liệu neladalkib có trở thành một phần của thực hành điều trị chuẩn hay không. Nhưng ngay lúc này, thuốc đã cho thấy một thông điệp rất quan trọng: điều trị ung thư phổi ALK dương tính vẫn đang tiếp tục tiến bộ, và cơ hội cho người bệnh vẫn đang được mở rộng từng ngày.

Cần tư vấn chuyên sâu về các thuốc điều trị ung thư phổi:
- ThS – BS Trần Khôi
- Bệnh viện Phổi Hà Nội – 44 Thanh Nhàn, Hai Bà Trưng
- Zalo: 0983 812 084 – Hotline: 0913 058 294
- Facebook: Bác sĩ Trần Khôi
- Kênh YouTube: Thạc sĩ Bác sĩ Trần Khôi – Chữa bệnh ung thư phổi