Zongertinib là gì? Thuốc đích mới cho đột biến HER2 trong ung thư phổi

    Ung thư phổi ngày nay không còn được điều trị theo kiểu “một phác đồ cho tất cả”. Với nhiều người bệnh, bác sĩ cần tìm xem khối u có mang đột biến gen nào không để lựa chọn thuốc phù hợp. Trong số các đột biến quan trọng, HER2 đang được quan tâm nhiều hơn vì đã xuất hiện thêm thuốc điều trị đích mới, trong đó có zongertinib. Đây là thuốc uống nhắm trúng đích cho một nhóm bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mang đột biến HER2 phù hợp, và đã được FDA phê duyệt tăng tốc trong năm 2025, sau đó mở rộng chỉ định trong năm 2026.

    Nếu bạn hoặc người thân đang điều trị ung thư phổi và nhận được kết quả xét nghiệm có chữ HER2 hoặc ERBB2, bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn: zongertinib là gì, thuốc dành cho ai, hiệu quả đến đâu, có những tác dụng phụ nào, và điều quan trọng nhất là bệnh nhân cần làm gì để không bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng.

    Zongertinib là thuốc gì?

    Zongertinib là một thuốc đích đường uống thuộc nhóm ức chế tyrosine kinase, được thiết kế để tác động chọn lọc vào HER2/ERBB2. Khác với một số thuốc thế hệ trước tác động rộng lên họ EGFR/HER nên dễ gây nhiều tác dụng phụ ngoài đích, zongertinib được phát triển theo hướng chọn lọc HER2 cao hơn, nhờ đó có kỳ vọng giữ hiệu quả mà giảm bớt một phần độc tính liên quan EGFR thông thường.

    Điều này nghe có vẻ rất chuyên môn, nhưng với người bệnh có thể hiểu đơn giản như sau: nếu khối u mang đúng “điểm yếu” HER2 phù hợp, zongertinib là thuốc được thiết kế để đánh trúng điểm yếu đó. Đây chính là tinh thần của điều trị cá thể hóa trong ung thư phổi hiện đại.

    HER2 trong ung thư phổi là gì?

    HER2, còn gọi là ERBB2, là một gen liên quan đến sự phát triển và tăng sinh của tế bào. Khi gen này bị đột biến, tế bào ung thư có thể phát tín hiệu phát triển mạnh hơn bình thường. Trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, HER2 đột biến không phổ biến bằng EGFR, nhưng vẫn đủ quan trọng vì đây là nhóm có thể được điều trị bằng thuốc đích chuyên biệt. Các tổng quan gần đây cho thấy HER2 mutation xuất hiện ở khoảng 2% đến 5% số ca ung thư phổi không tế bào nhỏ.

    Nhưng có một điểm cực kỳ quan trọng mà bệnh nhân thường nhầm: HER2 đột biến không giống HER2 tăng biểu hiện, và cũng không hoàn toàn giống HER2 khuếch đại gen.

    Trong ung thư phổi, khi nói đến zongertinib, điều bác sĩ cần tìm chủ yếu là đột biến HER2 hoạt hóa tại vùng tyrosine kinase domain. Vì vậy, nếu trên giấy xét nghiệm chỉ ghi “HER2 dương tính” mà không nói rõ là loại biến đổi nào, bạn chưa thể tự kết luận mình phù hợp với thuốc hay không. Cần bác sĩ giải thích chính xác loại thay đổi phân tử của khối u.

    Ai có thể phù hợp với zongertinib?

    Theo phê duyệt của FDA, zongertinib hiện dành cho người lớn bị ung thư phổi không tế bào nhỏ không vảy, bệnh không còn khả năng phẫu thuật hoặc đã di căn, có đột biến gen HER2 tyrosine kinase, được xác định bằng xét nghiệm phù hợp. Phê duyệt ban đầu năm 2025 tập trung vào nhóm đã điều trị toàn thân trước đó, và đến tháng 2 năm 2026 FDA đã mở rộng chỉ định cho bối cảnh đầu tay ở nhóm phù hợp.

    Nói cách khác, để biết mình có cơ hội dùng zongertinib hay không, bệnh nhân cần hội đủ mấy điều kiện chính:

• là ung thư phổi không tế bào nhỏ, thường là loại không vảy
• bệnh đã ở giai đoạn không mổ được hoặc di căn
• có đột biến HER2 đúng loại phù hợp
• kết quả được phát hiện bằng xét nghiệm phân tử đáng tin cậy

    Đây là lý do vì sao trong ung thư phổi hiện nay, các khuyến cáo quốc tế nhấn mạnh cần làm xét nghiệm gen mở rộng, tốt nhất bằng NGS, thay vì chỉ xét nghiệm vài gen đơn lẻ. Trong cập nhật NCCN 2025–2026, ERBB2/HER2 vẫn nằm trong nhóm biomarker cần đánh giá ở bệnh tiến xa.

    Hiệu quả của zongertinib ra sao?

    Đây là câu hỏi được quan tâm nhất, và cũng là lý do thuốc này tạo được chú ý lớn trong cộng đồng ung thư phổi.

    Trong thử nghiệm Beamion LUNG-1, dữ liệu đã góp phần dẫn tới phê duyệt của FDA cho thấy zongertinib có hoạt tính rất đáng chú ý ở bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ không vảy có đột biến HER2 phù hợp. Ở nhóm bệnh nhân đã điều trị bằng hóa chất platinum trước đó nhưng chưa dùng HER2-targeted ADC hoặc thuốc đích HER2, tỷ lệ đáp ứng khách quan (ORR) đạt 75%. Ở nhóm đã từng dùng cả hóa chất platinum và HER2-targeted ADC, ORR vẫn còn 44%.

    Đó là những con số rất đáng khích lệ vì HER2-mutant ung thư phổi vốn không phải nhóm dễ điều trị. Không chỉ vậy, dữ liệu công bố trên New England Journal of Medicine năm 2025 cũng cho thấy zongertinib mang lại lợi ích lâm sàng tốt với tác dụng phụ chủ yếu ở mức thấp. Trong phân tích pha Ib, liều mở rộng 120 mg/ngày ghi nhận ORR khoảng 71%, thời gian đáp ứng trung vị 14,1 tháng, và PFS trung vị 12,4 tháng ở nhóm HER2-mutant NSCLC.

    Sau đó, FDA tiếp tục mở rộng chỉ định vào ngày 26/2/2026 cho bối cảnh điều trị ban đầu ở người bệnh phù hợp. Trong thông báo này, ở 72 bệnh nhân chưa điều trị toàn thân cho bệnh tiến xa, ORR đạt 76%; trong số người đáp ứng, 64% giữ đáp ứng ít nhất 6 tháng và 44% kéo dài ít nhất 12 tháng. Điều này cho thấy zongertinib không chỉ hữu ích ở các dòng điều trị sau mà còn đang tiến lên vị trí sớm hơn trong thực hành.

    Tuy nhiên, cũng cần nói thật rõ với người bệnh: đây là phê duyệt tăng tốc, nghĩa là FDA cấp phép dựa nhiều vào tỷ lệ đáp ứng và độ bền đáp ứng ở giai đoạn sớm, trong khi lợi ích sống còn dài hạn vẫn cần tiếp tục được xác nhận bằng các nghiên cứu tiếp theo. Điều này không làm giảm giá trị của thuốc, mà chỉ có nghĩa là y học đang cố gắng đưa lựa chọn mới đến bệnh nhân sớm hơn trong khi vẫn tiếp tục theo dõi lâu dài.

    Zongertinib có gì khác với các lựa chọn HER2 khác?

    Trong đột biến gen HER2 ung thư phổi, ngoài zongertinib còn có những chiến lược khác như thuốc kháng thể–thuốc liên hợp (ADC) hoặc các thuốc đích HER2 khác. Điều khiến zongertinib nổi bật là thuốc được phát triển như một thuốc đích chọn lọc HER2, dùng đường uống, và cho thấy tỷ lệ đáp ứng cao trong các dữ liệu gần đây. Cập nhật NCCN cuối năm 2025 cũng ghi nhận zongertinib là một thuốc đã được FDA phê duyệt cho HER2 tyrosine kinase domain mutations.

    Tuy nhiên, không nên hiểu theo kiểu “thuốc mới là tốt nhất cho mọi người”. Bác sĩ vẫn phải cân nhắc rất kỹ:

• bệnh nhân đang ở bước điều trị nào
• đã từng dùng thuốc đích HER2 nào trước đó chưa
• có di căn não hay không
• chức năng gan, tim, phổi ra sao
• thuốc có sẵn và tiếp cận được tại nơi điều trị hay không

    Cũng theo NCCN, dữ liệu tiến cứu về hiệu quả của một HER2 TKI sau một HER2 TKI khác vẫn còn hạn chế. Vì vậy, thứ tự điều trị tối ưu vẫn đang tiếp tục được làm rõ.

    Tác dụng phụ của zongertinib

    Mọi thuốc điều trị ung thư đều có thể có tác dụng phụ, và zongertinib cũng vậy. Theo nhãn thuốc FDA, các tác dụng phụ gặp nhiều nhất từ 20% trở lên gồm:

• tiêu chảy
• phát ban
• tăng men gan/độc gan
• mệt mỏi
• buồn nôn
• đau cơ xương
• nhiễm khuẩn hô hấp trên

    Ngoài ra, FDA còn cảnh báo một số nguy cơ quan trọng cần theo dõi sát:

• độc gan
• giảm chức năng tim trái
• viêm phổi mô kẽ/viêm phổi
• độc tính trên thai nhi

    Với người bệnh, điều này có nghĩa là trong lúc dùng thuốc, không nên chỉ thấy “đây là thuốc đích uống” mà nghĩ là hoàn toàn nhẹ nhàng. Bạn vẫn cần tái khám đúng hẹn, làm xét nghiệm máu theo lịch, và báo ngay cho bác sĩ nếu có các biểu hiện như:

• khó thở mới xuất hiện
• ho tăng lên
• mệt nhiều bất thường
• vàng da, nước tiểu sẫm màu
• tiêu chảy kéo dài
• phù chân hoặc hồi hộp bất thường

    Điểm tích cực là trong các nghiên cứu sớm, tỷ lệ độc tính nặng liên quan thuốc nhìn chung không quá cao, và đây là một trong những lý do thuốc được đánh giá là rất hứa hẹn.

    Người bệnh cần làm gì nếu muốn biết mình có phù hợp không?

    Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xét nghiệm gen đầy đủ. Nếu bạn bị ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tiến xa, hãy hỏi bác sĩ xem mình đã được làm xét nghiệm phân tử mở rộng chưa. Trong bối cảnh hiện nay, chỉ xét nghiệm một vài đột biến đơn lẻ có thể chưa đủ. Xét nghiệm NGS giúp phát hiện nhiều biến đổi cùng lúc, trong đó có ERBB2/HER2.

    Bước tiếp theo là đọc đúng kết quả. Không phải mọi chữ “HER2” đều giống nhau. Bạn cần biết rõ:

• HER2 mutation hay không
• nếu có, đó có phải tyrosine kinase domain activating mutation hay không
• kết quả được thực hiện bằng xét nghiệm nào
• hiện tại thuốc có thể tiếp cận ở nơi bạn điều trị hay không

    Bước thứ ba là trao đổi với bác sĩ về thứ tự điều trị tối ưu. Zongertinib là một lựa chọn rất đáng chú ý, nhưng quyết định dùng thuốc nào trước hay sau còn phụ thuộc toàn bộ bức tranh bệnh của từng người.

    Zongertinib có phải là hy vọng mới cho bệnh nhân HER2 ung thư phổi?

    Câu trả lời là có, nhưng là hy vọng theo nghĩa thực tế và chính xác. Đây không phải “thuốc thần”, cũng không phải thuốc phù hợp với mọi bệnh nhân ung thư phổi. Nhưng với đúng nhóm người bệnh có đột biến HER2 phù hợp, zongertinib rõ ràng là một bước tiến lớn: điều trị bằng thuốc uống, tỷ lệ đáp ứng cao trong các nghiên cứu gần đây, và đã có phê duyệt chính thức từ FDA.

    Thông điệp quan trọng nhất là: muốn tiếp cận thuốc đích mới, trước hết phải xét nghiệm đúng và đủ. Trong ung thư phổi hiện đại, xét nghiệm gen không còn là “làm thêm nếu có điều kiện”, mà ngày càng trở thành nền tảng để chọn điều trị chính xác hơn.

    Kết luận

    Zongertinib là một thuốc đích mới nổi bật cho ung thư phổi không tế bào nhỏ không vảy có đột biến HER2 phù hợp. Dữ liệu từ Beamion LUNG-1 và các quyết định phê duyệt của FDA cho thấy thuốc có khả năng đem lại tỷ lệ đáp ứng cao, cả ở bệnh nhân đã điều trị trước đó lẫn trong bối cảnh điều trị ban đầu ở nhóm thích hợp. Đồng thời, hồ sơ an toàn của thuốc nhìn chung được đánh giá là tương đối dễ chấp nhận nếu theo dõi sát.

    Với bệnh nhân và cộng đồng, điều cần nhớ là: không phải ai bị ung thư phổi cũng dùng được zongertinib, nhưng ai có HER2 đột biến phù hợp thì đây là một cơ hội rất đáng quan tâm. Và để biết mình có nằm trong nhóm đó hay không, bước quan trọng nhất vẫn là xét nghiệm gen đầy đủ, đúng kỹ thuật và được bác sĩ chuyên sâu giải thích rõ ràng.

    Câu hỏi thường gặp về zongertinib

1. Zongertinib có phải thuốc cho mọi loại ung thư phổi không?

Không. Thuốc hiện nhắm tới ung thư phổi không tế bào nhỏ không vảy có HER2 tyrosine kinase domain activating mutations phù hợp.

2. HER2 dương tính có đồng nghĩa là dùng được zongertinib?

Không hẳn. Cần phân biệt HER2 mutation, HER2 amplification và HER2 overexpression. Với zongertinib, điều quan trọng hiện nay là HER2 mutation phù hợp ở vùng tyrosine kinase domain.

3. Thuốc này là thuốc uống hay truyền?

Zongertinib là thuốc uống.

4. Thuốc đã được phê duyệt chính thức chưa?

Có. FDA đã cấp accelerated approval vào năm 2025 và mở rộng chỉ định trong năm 2026 cho nhóm bệnh nhân phù hợp.

5. Tôi cần làm gì nếu muốn biết mình có dùng được thuốc không?

Bạn cần trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm gen mở rộng/NGS, và nhờ bác sĩ đọc rõ kết quả xem có HER2 mutation phù hợp hay không.

Cần tư vấn chuyên sâu về các thuốc điều trị ung thư phổi:
- ThS – BS Trần Khôi
- Bệnh viện Phổi Hà Nội – 44 Thanh Nhàn, Hai Bà Trưng
- Zalo: 0983 812 084 – Hotline: 0913 058 294
- Facebook: Bác sĩ Trần Khôi
- Kênh YouTube: Thạc sĩ Bác sĩ Trần Khôi – Chữa bệnh ung thư phổi